EĞİTİM DEĞİŞİMİN EFENDİSİDİR.

21 Nisan 2015 Salı

DİSLEKSİ / DYSLEXİA


DİSLEKSİ !   

Özlem TİRYAKİOĞLU
Özel Eğitim Uzmanı 
                              
20. yy başında ilk kez Alman Dr Rudolf Berlin tarafından tanımlanmış olan disleksi,   okuma bozukluğu (Disleksi), yazma bozukluğu(Disgrafi) , ve matematik bozukluğu(Diskalkuli)  olarak üç alanda öğrenme güçlüğü yaşanan bir öğrenme bozukluğudur.
Doğum öncesi ve doğum sonrası yaşanabilecek çeşitli olumsuzluklara bağlı olarak çocuklarda gelişebilen bu bozukluk türü kesinlikle bir zihinsel gerilik değildir.
Bu çocuklar zekaları düşük olmadığı gibi özel yeteneklerede sahip olabilirler. Hatta zeka düzeyi çok yüksek olanlarda da görülmektedir. Buna önemli kanıt disleksili olduğu bilinen bilim adamları ve sanatçılardır: Albert Eistein, Leonardo da Vinci, Tom Crouse, Mickey Mouse gibi.
Disleksi üzerine ilk çalışan nörologlardan Samuel T. ORTON disleksinin sık karşılaşılan özelliklerini şöyle belirlemiştir.
- Yazılı kelimeleri öğrenme ve hatırlamada zorluk.
- b ve d, p ve q harflerini, 6 ve 9 gibi sayıları ters algılama; kelimelerdeki harfleri ya da sayıları karışık algılama, ne’yi en; 3’ü E; 12’yi 21 olarak algılamak gibi.
- Okurken kelime atlamak.
- Hecelerin seslerini karıştırmak ya da sessiz harflerin yerini değiştirmek, sıklıkla yazım hatası yapmak.
- Yazı yazmada zorluk.
- Gecikmiş ya da yetersiz konuşma.
- Konuşurken anlama en uygun kelimeyi seçmede zorluk.
- Yön (yukarı, aşağı gibi) ve zaman (önce, sonra, dün, yarın gibi) kavramları konusunda sorunlar.
- Elleri kullanmada hantallık ve beceriksizlik.
Yukarıdaki temel özelliklerden yola çıkarak çocukla ilgili yolunda gitmeyen bir şeylerin olduğu ve öğrenme sıkıntısı yaşadığına dair ipuçları sağlamış oluruz.
Bu noktada ilk başvurulan profesyoneller genelde doktorlardır. Tıbbi değerlendirmeden sonra disleksi tanısı netleştiğinde çocukla ilgili yapılacak müdahalenin yol haritası çıkarılır.
Bu yol haritasına göre tıbbi çözümlerin dışında ihtiyaçların ne olduğu önemlidir. Tıbbi bir çözüm önerilebileceği gibi psikolojik destek ve özellikle özel eğitim desteği mutlaka düşünülmelidir.
Disleksi sorunu olan çocukların fark edilip tanılandıklarından itibaren Özel Eğitim Desteği almaları bu problemi çözmeleri ya da baş etmeyi öğrenmeleri açısından çok önemlidir.
Disleksisi olan bir çocuğun mutlaka özel eğitim desteğine ihtiyacı vardır. Özel eğitim öğretmeni ve özel eğitim yöntemleri ile bireysel eğitim alınması en doğru ve sağlıklı çözüm yoludur. 
Eğitimle çocuğun öğrenme bozukluğuna neden olan disleksik özellikleri ortadan kaldırmak mümkün olabileceği gibi, baş etme yöntemlerini öğrendikten sonra hayatında bir sorun olmaktan çıkabilmektedir.
Disleksi tanısı almış bir çocuğun ailesinin ve öğretmenlerinin öncelikle, çocuğun davranışlarına ve tepkilerine bakış açılarını değiştirmeleri gerekir.
 Çocuğun, 
Ø  yapmıyor değil,

Ø  ya pa mı yor.  Olduğunu bilmelidirler.

Bunun dışında dikkat edilmesi gereken noktalar şu şekilde sıralanabilir:

Ailelere Öneriler;

-Özel Eğitim desteği alın.
-Öğretmeninden bilgi ve profesyonel yardım isteyin.
-Öğretmeniyle ortak bir çalışma plânı geliştirin.
-Çocuğunuzun tüm özelliklerini ve kapasitelerini tanıyın.
-Harfleri ters yazıyorsa: Harflerin yazılı olduğu kartlar hazırlayın. Yazarken kartlara bakarak doğru yazmasını ve hatalarını düzeltmesini sağlayın, yazma alıştırmaları yapın.
- Doğru hecelemekte, yazmakta zorlanıyorsa: Cümleleri, kelimeleri gruplara ayırın. Her gün belli bir grubu yazmasını ve kurmasını sağlayıp çalıştırın. Bakmadan yazdırın, hatalarını düzeltip tekrar yazdırın ve okutun.
-Matematik problemlerinde zorlanıyorsa: Matematik seviyesini tespit edin. Eski bilgilerini tekrarlatın, çok kısa basamaklar hâlinde yavaş yavaş ilerleyin. Çalışırken birden fazla duyuya hitap edin(görsel, işitsel, olay yaşayarak, dokunarak).
-Okumayı öğrenmede güçlük çekiyorsa:
-Okuma seviyesini tespit edin. Tümden gelim(bütünden parçaya)yöntemini kullanın.
-Sık sık tekrarlama yapın.
-Sabırlı ve olumlu tutum içinde olun.
-Güdüleyici ve teşvik edici olun.
-Çocuğun kendisini rahat ve güvencede hissettiğinden emin olun.
-Dikkati çabuk dağıldığından çalışmaları kısa tutun.
-Bir basamağı öğrendiğinden emin olmadan diğer basamağa geçmeyin, yavaş ilerleyin, öğrendiklerini karıştırmasına engel olun.
-Çalışma becerilerini geliştirmek için ev egzersizleri ve sorumluluklar verin. Günlük işlerde olaylara katılmasını sağlayın(temizlik, yardım vb.)
-Başardıkça teşvik edin, onaylayın.
-Dikkati yoğunlaştırıcı etkinlikler yaptırın(oyunlar, boncuk dizme, nesneleri gruplama, ayırma, düzeltme vb.)
-Başaramayacağı ödevler, görevler, sorumluluklar vermeyin. Kendisini başarısız ve olumsuz değerlendirmesine engel olun.
-Hatırlamayı ve tekrarlamayı gerektirecek hafıza oyunları oynatın.

Öğretmenlere Öneriler;

-Çocuğun bireysel özelliklerini, kapasitelerini, sınırlılıklarını bilin.
-Aileyle diyalog hâlinde olun.
-Sınıfta öğrenme etkinliklerine katılmalarını sağlayıcı sorumluluklar, görevler verin.
-Kullandığınız komutların basit, kısa ve net olmasına dikkat edin.
-Hafızaları zayıf olduğundan öğrendiklerinin bellekte kalıcı olmasını sağlamak amacıyla birden fazla duyuya hitap edin(görsel, işitsel, drama vb.).
-Güven verici ve teşvik edici olun.
-Tedirginlik ve güvensizlik öğrenmeyi her durumda ve yerde olumsuz etkiler.
-Ön sıralara oturtun sık sık jest ve mimiklerle katılımını sağlayın.
-Aşırı hareketliliği varsa sınıf ortamında farklı düzenlemeler yapın.
-Başaramayacağı ödevler, sorular ve sorumluluklar vermeyin.
-Kendisinin başarabileceğine inandırın.
-Kendisini olumlu değerlendirmesini ve iyi hissetmesini sağlayın.
-Sosyal aktivitelere katılmasını sağlayın, iş yapma becerisi kazandırın.
-Gruplama, ayırt etme vb. ödevler verin.
-Görsel algı becerilerinin gelişimine yönelik etkinlikler yapın.
-İçinde bulunduğu gelişim döneminin özelliklerini iyi bilin.
-Olumsuz etiketlemelerden kaçının(yaramaz, tembel, dikkatsiz vb.).
-Öğrenme güçlüğü gösteren öğrencinizi diğer öğrencilerinizle kıyaslamayın ve onu olduğu gibi kabullenin.


KAYNAKÇA

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder